{"id":100,"date":"2010-07-13T17:54:44","date_gmt":"2010-07-13T15:54:44","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bhagavadgita.eu\/?page_id=100"},"modified":"2013-11-22T08:34:47","modified_gmt":"2013-11-22T07:34:47","slug":"gramatyka-sanskrycka","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.blog.bhagavadgita.eu\/?page_id=100","title":{"rendered":"Gramatyka sanskrycka"},"content":{"rendered":"

Poniewa\u017c w analizie gramatycznej i semantycznej tekstu BhG zrezygnowano cz\u0119\u015bciowo od przyj\u0119tych wzorc\u00f3w europejskich na korzy\u015b\u0107 indyjskiej tradycji gramatycznej, poni\u017csza analiza zagadnie\u0144 gramatyki sanskryckiej zaprezentowana jest zgodnie z wzorcami indyjskimi. Rozwa\u017canie gramatyki danego j\u0119zyka przez medium wzor\u00f3w wypracowanych w \u0142onie tradycji, z kt\u00f3rej si\u0119 on wywodzi wydaje si\u0119 najbardziej naturalne. Odzwierciedla ono my\u015blenie o j\u0119zyku i jego schematach os\u00f3b, kt\u00f3re si\u0119 nim pos\u0142uguj\u0105, a tym samym przybli\u017ca nas do zrozumienia danej kultury.<\/p>\n

Sanskrycki alfabet sylabiczny (var\u1e47a-krama<\/em>) sk\u0142ada si\u0119 z 49 fonem\u00f3w (ak\u1e63ara<\/em>): 14 samog\u0142osek (svara<\/em>) i 35 sp\u00f3\u0142g\u0142osek (vya\u00f1jana<\/em>):<\/p>\n

TABELA nr 1
\n14 samog\u0142osek (svara)<\/em><\/p>\n\n\n\n\n
hrasva<\/em><\/strong> \u2013 kr\u00f3tkie<\/td>\na\u00a0 i\u00a0 u\u00a0 \u1e5b\u00a0 \u1e37<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
d\u012brgha<\/em><\/strong> \u2013 d\u0142ugie<\/td>\n\u0101\u00a0 \u012b\u00a0 \u016b\u00a0 \u1e5d\u00a0 \u1e37r<\/td>\ne\u00a0 ai\u00a0 o\u00a0 au (sandhi-ak\u1e63ara<\/em><\/strong> \u2013 dwug\u0142oski)<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

35 sp\u00f3\u0142g\u0142osek (vya\u00f1jana<\/em>)<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
<\/td>\na-gho\u1e63a, <\/em><\/strong>
\nalpa-prana<\/em><\/strong> bezd\u017awi\u0119czne, bez przydechu<\/td>\n		a-gho\u1e63a, <\/em><\/strong>
\nmah\u0101-prana<\/em><\/strong> bezd\u017awi\u0119czne, przydechowe<\/td>\n		sa-gho\u1e63a, <\/em><\/strong>
\nalpa-prana<\/em><\/strong> d\u017awi\u0119czne, bez przydechu<\/td>\n		sa-gho\u1e63a, <\/em><\/strong>
\nmah\u0101-prana<\/em><\/strong> d\u017awi\u0119czne, przydechowe<\/td>\n		n\u0101sik\u0101<\/em><\/strong> – nos\u00f3wki<\/td>\n<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
ka\u1e47\u1e6dhya<\/em><\/strong>
\n\u2013 tylno j\u0119zykowe<\/td>\n		ka<\/td>\nkha<\/td>\nga<\/td>\ngha<\/td>\n\u1e45<\/td>\n<\/td>\na\u00a0 \u0101\u00a0 ha<\/td>\n<\/tr>\n
t\u0101lavya<\/em><\/strong>
\n\u2013 mi\u0119kko podniebienne<\/td>\n		ca<\/td>\ncha<\/td>\nja<\/td>\njha<\/td>\n\u00f1<\/td>\n<\/td>\ni\u00a0 \u012b\u00a0 ya\u00a0 \u015ba<\/td>\n<\/tr>\n
m\u016brdhanya<\/em><\/strong>
\n\u2013 cerebralne<\/td>\n		\u1e6da<\/td>\n\u1e6dha<\/td>\n\u1e0da<\/td>\n\u1e0dha<\/td>\n\u1e47a<\/td>\n<\/td>\n\u1e5b\u00a0\u00a0 \u1e5d\u00a0 ra\u00a0 \u1e63a<\/td>\n<\/tr>\n
dantya<\/em><\/strong>
\n\u2013 z\u0119bowe<\/td>\n		ta<\/td>\ntha<\/td>\nda<\/td>\ndha<\/td>\nna<\/td>\nva<\/td>\n\u1e37\u00a0 \u1e37r\u00a0 la\u00a0 sa<\/td>\n<\/tr>\n
o\u1e63thya<\/em><\/strong>
\n\u2013 wargowe<\/td>\n		pa<\/td>\npha<\/td>\nba<\/td>\nbha<\/td>\nma<\/td>\nu\u00a0 \u016b<\/td>\n<\/tr>\n
<\/td>\n\u1e43 – anusv\u0101ra<\/em>,\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u1e25 – visarga<\/em>,\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2018 – avagraha<\/em><\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

Wyrazy (pada<\/em>) dziel\u0105 si\u0119 na czasowniki (\u0101khy\u0101ta<\/em>) i wszystkie pozosta\u0142e dalej nazywane imionami (n\u0101man<\/em>). Mog\u0105 wyst\u0119powa\u0107 one w swojej formie podstawowej, r\u00f3\u017cnej od mianownika czy bezokolicznika (pierwiastek imienny i pierwiastek czasownikowy \u2013 dh\u0101tu<\/em>) lub z ko\u0144c\u00f3wkami fleksyjnymi. Dziel\u0105 si\u0119 one dalej na:<\/p>\n

TABELA nr 2<\/p>\n\n\n\n\n
n\u0101man <\/em><\/strong>\u2013 imiona <\/strong><\/td>\n\u0101khy\u0101ta <\/em><\/strong>\u2013 czasowniki<\/td>\n<\/tr>\n
1. vi\u015be\u1e63ya<\/em><\/strong> \u2013 wyraz okre\u015blany
\n2. vi\u015be\u1e63a\u1e47a<\/em><\/strong> \/ v\u0101cya<\/strong><\/em> \u2013 wyraz okre\u015blaj\u0105cy
\n–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 sa\u1e43khy\u0101<\/em><\/strong> \u2013 liczebnik
\n–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 sarva-n\u0101man<\/em><\/strong> \u2013 zaimek
\n3. avyaya<\/em><\/strong> \/ ali\u1e45ga<\/strong><\/em> \u2013 wyraz nieodmienny <\/strong><\/td>\n		1. k\u1e5bt-v\u1e5btti<\/em><\/strong> \u2013 czasownik + sufiksy
\n3. dh\u0101tu-v\u1e5btti<\/em><\/strong> \u2013 derywaty od pierwiastka czasownikowego:
\n–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 [\u1e47]y-anta<\/em><\/strong> \u2013 causativum
\n–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 sa[n]-anta<\/em><\/strong> \u2013 desiderativum
\n–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 ya[\u1e45]-anta<\/em><\/strong> \u2013 intensivum
\n–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 n\u0101ma-dh\u0101tu<\/em><\/strong> \u2013 denominativum<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

Sufiksy (pratyaya<\/em>) dzieli si\u0119 na cztery kategorie:<\/p>\n

    \n
  1. sufiksy deklinacyjne (sv-\u0101di<\/em>);<\/li>\n
  2. sufiksy koniugacyjne (tib-\u0101di<\/em>);<\/li>\n
  3. sufiksy pierwotne (k\u1e5bt-pratyaya<\/em>) tworz\u0105ce imiona bezpo\u015brednio z pierwiastka czasownikowego \u2013 nale\u017c\u0105 do nich g\u0142\u00f3wnie r\u00f3\u017cnego rodzaju imies\u0142owy;<\/li>\n
  4. sufiksy wt\u00f3rne (taddhita-pratyaya<\/em>) tworzone od form imiennych;<\/li>\n<\/ol>\n

    Gramatyki zaopatruj\u0105 sufiksy w litery pomocnicze (it \/ anubandha <\/em>\u2013 tu pisane w nawiasach kwadratowych), kt\u00f3rych funkcj\u0105 jest odr\u00f3\u017cnienie tak samo brzmi\u0105cych sufiks\u00f3w, wspomaganie wymowy lub wywo\u0142anie okre\u015blonych zabieg\u00f3w gramatycznych (zmian w pierwiastku, do kt\u00f3rego s\u0105 dodawane, wstawienie ich w okre\u015blonym miejscu itd.). Oto najwa\u017cniejsze sufiksy pierwotne i wt\u00f3rne:<\/p>\n

    TABELA nr 3<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
    <\/td>\nnazwa<\/strong><\/td>\nsufiks<\/strong><\/td>\nprzyk\u0142ady<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n
    k\u1e5bt<\/em><\/strong> <\/em>
    \n <\/em>
    \n <\/em><\/td>\n    		vartam\u0101ne k\u1e5bd-anta<\/em><\/strong> <\/strong>\u2013
    \nimies\u0142owy czasu tera\u017aniejszego 1) od czasownik\u00f3w P; 2) od czasownik\u00f3w \u00ee;
    \nmo\u017cliwe jest te\u017c utworzenie tego imies\u0142owu od tematu: 3) przysz\u0142ego i 4) strony biernej<\/td>\n    		[\u015b]at[\u1e5b] \/ [\u015b]\u0101na<\/em><\/td>\n1) kurvant<\/em> \u2013 robi\u0105cy;
    \n3) kari\u1e63yant<\/em> \u2013 ten, kt\u00f3ry b\u0119dzie robi\u0105cym;
    \n2) gaccham\u0101na<\/em> \u2013 id\u0105cy;
    \n3) gami\u1e63yam\u0101na<\/em> \u2013 ten, kt\u00f3ry b\u0119dzie id\u0105cy;
    \n4) gamyam\u0101na<\/em> \u2013 ten, kt\u00f3ry jest idziony;<\/td>\n<\/tr>\n
    bh\u016bte k\u1e5bd-anta<\/em><\/strong> <\/strong>\u2013
    \nimies\u0142owy czasu przesz\u0142ego \u2013 1) passiva;
    \n2) activi;<\/td>\n    		[k]ta \/ [k]tavat[u]<\/em><\/td>\n1) k\u1e5bta<\/em> \u2013 uczynione;
    \n2) k\u1e5btavat[u]<\/em> \u2013 ten, kt\u00f3ry uczyni\u0142;<\/td>\n<\/tr>\n
    imies\u0142\u00f3w przys\u0142\u00f3wkowy uprzedni, gerundium, absolutivum<\/td>\n[k]tv\u0101 \/ ya[p]<\/em><\/td>\nk\u1e5btv\u0101 \/ anuk\u1e5btya<\/em> \u2013 uczyniwszy;<\/td>\n<\/tr>\n
    bhavi\u1e63yati<\/em><\/strong> k\u1e5bd-anta<\/strong><\/em> <\/strong>\u2013
    \nimies\u0142owy czasu przysz\u0142ego, gerundivum, necessitativum<\/td>\n    		tavya \/ ya \/ aniya<\/em><\/td>\nk\u0101rya \/ kartavya \/ kara\u1e47\u012bya<\/em> \u2013 do zrobienia;<\/td>\n<\/tr>\n
    bezokolicznik<\/td>\ntum[u]<\/em><\/td>\nkartum<\/em> \u2013 zrobi\u0107;<\/td>\n<\/tr>\n
    ko\u0144c\u00f3wka tworz\u0105ca wyrazy oznaczaj\u0105ce sprawc\u0119<\/td>\nt\u1e5b[l]<\/em><\/td>\nkart\u1e5b<\/em> \u2013 sprawca;<\/td>\n<\/tr>\n
    taddhita<\/em><\/strong> <\/em><\/td>\nko\u0144c\u00f3wki \u017ce\u0144skie<\/td>\n\u0101[p] \/ \u012b[p]<\/em><\/td>\nk\u1e5b\u1e63\u1e47\u0101 \/ gop\u012b<\/em>;<\/td>\n<\/tr>\n
    avyaya pa\u00f1cam\u012b<\/em><\/strong> \u2013 nieodmienny Ablativus<\/td>\ntas[i]<\/em><\/td>\nmatta\u1e25<\/em> \u2013 ode mnie;<\/td>\n<\/tr>\n
    avyata saptam\u012b<\/em><\/strong> \u2013 nieodmienny Locativus<\/td>\ntra<\/em><\/td>\nsarvatra<\/em> \u2013 wsz\u0119dzie;<\/td>\n<\/tr>\n
    ko\u0144c\u00f3wki tworz\u0105ce abstractum<\/td>\nt\u0101[p] \/ tva<\/em><\/td>\nsamat\u0101, samatva<\/em> \u2013 identyczno\u015b\u0107<\/td>\n<\/tr>\n
    stopie\u0144 wy\u017cszy i najwy\u017cszy<\/td>\ntama \/ tara<\/em><\/td>\nguhytama, guhyatara<\/em> \u2013 bardziej sekretny, najbardziej sekretny;<\/td>\n<\/tr>\n
    posesywno\u015b\u0107<\/td>\nmat[u] \/ vat[u]<\/em><\/td>\n\u015br\u012bmant, bhagavant<\/em> \u2013 posiadaj\u0105cy majestat, posiadaj\u0105cy bogactwo;<\/td>\n<\/tr>\n
    podobie\u0144stwo<\/td>\nvat[i]<\/em><\/td>\nda\u1e47\u1e0davat<\/em> \u2013 niczym kij;<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

    Imiona, poza wyrazami nieodmiennymi (avyaya<\/em>), odmieniaj\u0105 si\u0119 przez przypadki (vibhakti<\/em>) i liczb\u0119 (vacana<\/em>) oraz posiadaj\u0105 sw\u00f3j rodzaj (li\u1e45ga<\/em>). Sanskryckie przypadki nosz\u0105 nazwy kolejnych liczebnik\u00f3w porz\u0105dkowych:<\/p>\n

    TABELA nr 4<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
    <\/td>\nvibhakti<\/em><\/strong><\/td>\nk<\/em><\/strong>\u0101<\/em><\/strong>raka<\/em><\/strong><\/td>\n\u0142aci\u0144skie<\/strong><\/td>\npolskie<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n
    1<\/td>\npratham\u0101<\/em><\/td>\nkart\u1e5b<\/em> (sprawca)<\/td>\nnominativus<\/td>\nmianownik<\/td>\n<\/tr>\n
    2<\/td>\ndvit\u012by\u0101<\/em><\/td>\nkarman<\/em> (przedmiot)<\/td>\naccusativus<\/td>\nbiernik<\/td>\n<\/tr>\n
    3<\/td>\nt\u1e5bt\u012by\u0101<\/em><\/td>\nkara\u1e47a<\/em> (narz\u0119dzie)<\/td>\ninstrumentalis<\/td>\nnarz\u0119dnik<\/td>\n<\/tr>\n
    4<\/td>\ncaturth\u012b<\/em><\/td>\nsamprad\u0101na<\/em> (odbiorca)<\/td>\ndativus<\/td>\ncelownik<\/td>\n<\/tr>\n
    5<\/td>\npa\u00f1cam\u012b<\/em><\/td>\nap\u0101d\u0101na <\/em>(\u017ar\u00f3d\u0142o)<\/td>\nablativus<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
    6<\/td>\n\u1e63a\u1e63th\u012b<\/em><\/td>\nsambandha<\/em> (zwi\u0105zek)<\/td>\ngenetivus<\/td>\ndope\u0142niacz<\/td>\n<\/tr>\n
    7<\/td>\nsaptam\u012b<\/em><\/td>\nadhikara\u1e47a<\/em> (miejsce)<\/td>\nlocativus<\/td>\nmiejscownik<\/td>\n<\/tr>\n
    8<\/td>\nwariant prathamy<\/td>\nsambodhana<\/em> (zawo\u0142anie)<\/td>\nvocativus<\/td>\nwo\u0142acz<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

    TABELA nr 5<\/p>\n\n\n\n\n\n\n
    vacana<\/em><\/strong> <\/strong>\u2013 liczba <\/strong><\/td>\nli\u1e45ga<\/em><\/strong> <\/strong>\u2013 <\/strong>rodzaj <\/strong><\/td>\n<\/tr>\n
    eka-vacana<\/em><\/strong> \u2013 l. pojedyncza<\/td>\npu\u1e43-li\u1e45ga<\/em><\/strong> \u2013 r. m\u0119ski<\/td>\n<\/tr>\n
    dvi-vacana<\/em><\/strong> \u2013 l. podw\u00f3jna<\/td>\nstr\u012b-li\u1e45ga<\/em><\/strong> \u2013 r. \u017ce\u0144ski<\/td>\n<\/tr>\n
    bahu-vacana<\/em><\/strong> \u2013 l. mnoga<\/td>\nnapumsaka-li\u1e45ga<\/em><\/strong> \u2013 r. nijaki<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

    Sanskryt posiada 10 tryb\u00f3w i czas\u00f3w wymienianych w jednej li\u015bcie. Czasownik (\u0101khy\u0101ta<\/em>) odmienia si\u0119 przez liczby i osoby (puru\u1e63a<\/em>). Dodatkowo mo\u017ce mie\u0107 formy: kauzatywn\u0105, dezyderatywn\u0105, intensyfikuj\u0105c\u0105 lub by\u0107 pochodzenia odrzeczownikowego (patrz tabela nr 2):<\/p>\n

    TABELA nr 6<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
    <\/td>\n <\/em><\/strong>P\u0101\u1e47\u012bni<\/em><\/strong><\/td>\nopis<\/strong><\/td>\n\u0142aci\u0144skie<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n
    1<\/td>\nla\u1e6d<\/em><\/td>\nvartam\u0101na<\/em><\/strong> \u2013 tera\u017aniejszy;<\/td>\npraesentis<\/td>\n<\/tr>\n
    2<\/td>\nli\u1e6d<\/em><\/td>\nparok\u1e63a-bh\u016bta<\/em><\/strong> \u2013 przesz\u0142y, kt\u00f3rego zdarze\u0144 nie by\u0142o si\u0119 \u015bwiadkiem;<\/td>\nperfectum<\/td>\n<\/tr>\n
    3<\/td>\nlu\u1e6d<\/em><\/td>\nanadyatana-bhavi\u1e63yat<\/em><\/strong> \u2013 przysz\u0142y, nie tego samego dnia;<\/td>\nfuturum periphrasticum<\/td>\n<\/tr>\n
    4<\/td>\nl\u1e5b\u1e6d<\/em><\/td>\nbhavi\u1e63yat<\/em><\/strong> \u2013 przysz\u0142y;<\/td>\nfuturum<\/td>\n<\/tr>\n
    5<\/td>\nlo\u1e6d<\/em><\/td>\n\u0101j\u00f1\u0101<\/em><\/strong> \u2013 tryb rozkazuj\u0105cy;<\/td>\nimperativus<\/td>\n<\/tr>\n
    6<\/td>\nla\u1e45<\/em><\/td>\nanadyatana-bh\u016bta<\/em><\/strong> \u2013 przesz\u0142y, nie tego samego dnia;<\/td>\nimperfectum<\/td>\n<\/tr>\n
    7<\/td>\nvidhi-li\u1e45<\/em><\/td>\nvidhi<\/em><\/strong> <\/em>\u2013 tryb przypuszczaj\u0105cy;<\/td>\npotentialis<\/td>\n<\/tr>\n
    8<\/td>\n\u0101\u015b\u012br-li\u1e45<\/em><\/td>\n\u0101\u015b\u012bs<\/em><\/strong> \u2013 tryb b\u0142ogos\u0142awi\u0105cy;<\/td>\nbenedictivus<\/td>\n<\/tr>\n
    9<\/td>\nlu\u1e45<\/em><\/td>\nbh\u016bta<\/em><\/strong> \u2013 przesz\u0142y;<\/td>\naorist<\/td>\n<\/tr>\n
    10<\/td>\nl\u1e5b\u1e45<\/em><\/td>\nsa\u1e43keta<\/em><\/strong> <\/em>\u2013 tryb warunkowy<\/td>\nconditionalis<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

    TABELA nr 7<\/p>\n\n\n\n\n\n\n
    vacana<\/em><\/strong> <\/strong>\u2013 liczba <\/strong><\/td>\npuru\u1e63a<\/em><\/strong> <\/strong>\u2013 <\/strong>osoba <\/strong><\/td>\n<\/tr>\n
    eka-vacana<\/em><\/strong> \u2013 l. pojedyncza<\/td>\nprathama-puru\u1e63a<\/em><\/strong> \u2013 3 osoba<\/td>\n<\/tr>\n
    dvi-vacana<\/em><\/strong> \u2013 l.podw\u00f3jna<\/td>\nmadhyama-puru\u1e63a<\/em><\/strong> \u2013 2 osoba<\/td>\n<\/tr>\n
    bahu-vacana<\/em><\/strong> \u2013 l. mnoga<\/td>\nuttama-puru\u1e63a<\/em><\/strong> \u2013 1 osoba<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

    Czasowniki w postaci pierwiastk\u00f3w pogrupowane s\u0105 w dziesi\u0119\u0107 klas (dh\u0101tu-ga\u1e47a<\/em>) determinuj\u0105cych sposoby ich odmiany:<\/p>\n

    TABELA nr 8<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
    nazwy klas<\/strong><\/td>\nsufiksy tworz\u0105ce temat<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n
    1 kl.<\/td>\nbhv-\u0101di<\/em><\/strong><\/td>\n[\u015b]a[p]<\/em><\/td>\n<\/tr>\n
    2 kl.<\/td>\nad-\u0101di<\/em><\/strong><\/td>\n[\u015b]a[p] mah\u0101hara<\/em><\/td>\n<\/tr>\n
    3 kl.<\/td>\nhv-\u0101di<\/em><\/strong><\/td>\ndvir-vacana<\/em><\/td>\n<\/tr>\n
    4 kl.<\/td>\ndiv-\u0101di<\/em><\/strong><\/td>\n[\u015b]ya<\/em><\/td>\n<\/tr>\n
    5 kl.<\/td>\nsv-\u0101di<\/em><\/strong><\/td>\n[\u015b]nu<\/em><\/td>\n<\/tr>\n
    6 kl.<\/td>\ntud-\u0101di<\/em><\/strong><\/td>\n[\u015b]a<\/em><\/td>\n<\/tr>\n
    7 kl.<\/td>\nrudh-\u0101di<\/em><\/strong><\/td>\n[\u015b]na[m]<\/em><\/td>\n<\/tr>\n
    8 kl.<\/td>\ntan-\u0101di<\/em><\/strong><\/td>\nu<\/em><\/td>\n<\/tr>\n
    9 kl.<\/td>\nkry-\u0101di<\/em><\/strong><\/td>\n[\u015b]n\u0101<\/em><\/td>\n<\/tr>\n
    10 kl.<\/td>\ncur-\u0101di<\/em><\/strong><\/td>\n[\u1e47]y + [\u015b]a[p]<\/em><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

    Gramatycy indyjscy specyficznie podchodz\u0105 do funkcji czasownika w zdaniu. Nazywaj\u0105 j\u0105 zastosowaniem (prayoga<\/em>) lub tym, co ma by\u0107 wypowiedziane (v\u0101cya<\/em>). Zastosowanie zwi\u0105zane jest zar\u00f3wno ze stron\u0105, w tym te\u017c zwrotno\u015bci\u0105, przechodnio\u015bci\u0105 i posiadaniem dope\u0142nienia. Zastosowanie mo\u017ce by\u0107 sze\u015bciorakie: sakarmaka, akarmaka, dvikarmaka, kartari, karma\u1e47i, bhave<\/em>. Z zastrze\u017ceniem, \u017ce trzy pierwsze odr\u00f3\u017cnione s\u0105 od trzech kolejnych wymienianych zawsze w miejscowniku (zastosowanie w\u2026). Trzy pierwsze wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z posiadaniem dope\u0142nienia (przedmiotu, nad kt\u00f3rym wykonywana jest czynno\u015b\u0107 \u2013 karman<\/em>), wyra\u017conego najcz\u0119\u015bciej w dope\u0142niaczu, lub jego brakiem. Nast\u0119pne trzy to strony. Kartari prayoga<\/em> to strona czynna, kt\u00f3ra mo\u017ce by\u0107 wyra\u017cona czasownikiem z ko\u0144c\u00f3wkami parasmai-pada<\/em> (odbiorc\u0105 rezultatu czynno\u015bci jest kto\u015b inny) lub \u0101tmane-pada<\/em> (strona zwrotna \u2013 odbiorc\u0105 czynno\u015bci jest sprawca). Wiele czasownik\u00f3w mo\u017ce posiada\u0107 obie formy i nazywane s\u0105 wtedy ubhaya-pada<\/em>. Karma\u1e47i prayoga<\/em> to strona bierna przyjmuj\u0105ca tylko ko\u0144c\u00f3wki \u0101tmane-pada<\/em>, a pierwiastek czasownikowy podlega odpowiedniej modyfikacji. Bhave prayoga<\/em> to strona bierna utworzona od czasownik\u00f3w nieprzechodnich (nie posiadaj\u0105cych dope\u0142nienia). A oto przyk\u0142ady:<\/p>\n

    TABELA nr 9<\/p>\n\n\n\n\n\n
    1<\/td>\nakarmaka<\/em><\/strong> \u2013 nieprzechodni<\/td>\nr\u0101mo bhavati<\/em> \u2013 Rama jest;<\/td>\n<\/tr>\n
    2<\/td>\ndvikarmaka<\/em><\/strong> \u2013 maj\u0105cy dwa dope\u0142nienia<\/td>\nr\u0101mo g\u0101m dugdha\u1e43 dogdhi<\/em> \u2013 Rama doi krow\u0119 z mleka;<\/td>\n<\/tr>\n
    3<\/td>\nsakarmaka<\/em><\/strong> \u2013 przechodni<\/td>\nr\u0101mo bhakt\u0101n rak\u1e63ati<\/em> \u2013 Rama chroni wyznawc\u00f3w;<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

    TABELA nr 10<\/p>\n\n\n\n\n\n
    1<\/td>\nkartari prayoga<\/em><\/strong> <\/strong>\u2013 strona czynna<\/td>\nparasmai-pada<\/em><\/strong> \u2013 strona czynna (dla innego) \u0101tmane-pada<\/em><\/strong> \u2013 strona zwrotna (dla siebie) ubhaya-pada<\/em><\/strong> \u2013 <\/strong>obie strony (czynna, zwrotna)<\/td>\nbhakto harim stauti \/ stute<\/em> (P \/ \u0100) \u2013 czciciel s\u0142awi Hariego (dla jego korzy\u015bci \/ dla swojej korzy\u015bci);<\/td>\n<\/tr>\n
    2<\/td>\nkarma\u1e47i<\/em><\/strong> prayoga<\/strong><\/em> \u2013 strona bierna<\/td>\n\u0101tmane-pada<\/em><\/strong><\/td>\nvi\u1e63\u1e47un\u0101 prapa\u00f1ca\u1e25 kriyate <\/em>\u2013 przez Wisznu stworzenie jest dokonane;<\/td>\n<\/tr>\n
    3<\/td>\nbhave<\/em><\/strong> prayoga<\/strong><\/em> \u2013 strona bierna od czasownik\u00f3w nieprzechodnich<\/td>\n\u0101tmane-pada-prathama-puru\u1e63aika-vacana<\/em><\/strong> \u2013 <\/strong>strona zwrotna, 3 osoba, l. poj.<\/td>\nr\u0101me\u1e47a sth\u012byate<\/em> \u2013 stanie [jest dokonywane] przez Ram\u0119;<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Poniewa\u017c w analizie gramatycznej i semantycznej tekstu BhG zrezygnowano cz\u0119\u015bciowo od przyj\u0119tych wzorc\u00f3w europejskich na korzy\u015b\u0107 indyjskiej tradycji gramatycznej, poni\u017csza analiza zagadnie\u0144 gramatyki sanskryckiej zaprezentowana jest zgodnie z wzorcami indyjskimi. Rozwa\u017canie gramatyki danego j\u0119zyka przez medium wzor\u00f3w wypracowanych w \u0142onie tradycji, z kt\u00f3rej si\u0119 on wywodzi wydaje si\u0119 najbardziej naturalne. Odzwierciedla ono my\u015blenie o j\u0119zyku […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"parent":6,"menu_order":5,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-100","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.blog.bhagavadgita.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/100","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.blog.bhagavadgita.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.blog.bhagavadgita.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.blog.bhagavadgita.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.blog.bhagavadgita.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=100"}],"version-history":[{"count":56,"href":"https:\/\/www.blog.bhagavadgita.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/100\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8269,"href":"https:\/\/www.blog.bhagavadgita.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/100\/revisions\/8269"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.blog.bhagavadgita.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/6"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.blog.bhagavadgita.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=100"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}