{"id":1480,"date":"2010-09-30T14:20:12","date_gmt":"2010-09-30T12:20:12","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bhagavadgita.eu\/?page_id=1480"},"modified":"2013-11-25T08:22:43","modified_gmt":"2013-11-25T07:22:43","slug":"o-opracowaniu","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.blog.bhagavadgita.eu\/?page_id=1480","title":{"rendered":"O opracowaniu"},"content":{"rendered":"

Tekst BhG przygotowano na podstawie wydania krytycznego MBh[1]<\/a>. Je\u015bli nie zaznaczono inaczej, warianty tekstu pochodz\u0105 z przypis\u00f3w umieszczonych bezpo\u015brednio pod tekstem opracowanym krytycznie. Czytelnik mo\u017ce si\u0119 do nich odnie\u015b\u0107, by sprawdzi\u0107, z jakiego manuskryptu zosta\u0142y one zaczerpni\u0119te.<\/p>\n

Inwokacja, zawieraj\u0105ca rytua\u0142y przygotowuj\u0105ce do czytania tekstu, zamieszczona jest w: Appendix I, str. 711-712 wydania krytycznego MBh. Mo\u017cna j\u0105 te\u017c odnale\u017a\u0107 w opracowaniu wydania krytycznego, zamieszczonym przez: Muneo Tokunaga, red. John Smith, Cambridge \u2013 tekst dost\u0119pny na: www.sub.uni-goettingen.de\/ebene_1\/fiindolo\/gretil.htm<\/a>.<\/p>\n

Celem niniejszej prezentacji jest przybli\u017cenie czytelnikowi orygina\u0142u tekstu BhG. Mo\u017ce s\u0142u\u017cy\u0107 ono studentom sanskrytu, by zapozna\u0107 si\u0119 z tekstem bez konieczno\u015bci zagl\u0105dania do s\u0142ownika i opracowa\u0144 gramatycznych, jak r\u00f3wnie\u017c mo\u017ce by\u0107 przydatna dociekliwym badaczom nie znaj\u0105cym sanskrytu, a pragn\u0105cym lepiej zrozumie\u0107 natur\u0119 dzie\u0142a. Takie przedstawienie BhG nie jest rzecz\u0105 nowatorsk\u0105. W j\u0119zyku angielskim ukaza\u0142o si\u0119 kilka podobnych prac. Jedn\u0105 z nich jest dzie\u0142o Winthop Sargeanta[2]<\/a>. Praca ta na ka\u017cdej stronie prezentuje jeden werset rozbity na \u0107wiartki (pada<\/em>) wraz z ich t\u0142umaczeniami, z boku znajduje si\u0119 analiza gramatyczna poszczeg\u00f3lnych s\u0142\u00f3w, a pod spodem t\u0142umaczenie ca\u0142o\u015bci. Inn\u0105 podobn\u0105 prac\u0105 jest \u201eSanskrit Bhagavad-gita Grammar\u201d[3]<\/a>. W trzecim tomie zawiera tekst BhG wraz z obszernymi obja\u015bnieniami gramatycznymi, uproszczon\u0105 analiz\u0105 sk\u0142adniow\u0105 oraz komentarzem \u015aridhary pozbawionym zbitek g\u0142oskowych (sa\u1e43dhi<\/em>). Z tego opracowania zaczerpni\u0119ty zosta\u0142 prosty, numeryczny zapis przypadk\u00f3w gramatycznych, os\u00f3b i liczb, kt\u00f3ry wydaje si\u0119 godny propagowania ze wzgl\u0119du na mo\u017cliwo\u015b\u0107 szybkiego jego opanowania i zastosowania.<\/p>\n

Niniejsze opracowanie tym r\u00f3\u017cni si\u0119 od poprzednich prac, \u017ce wi\u0119kszy nacisk po\u0142o\u017cony jest na techniki zapoznawania si\u0119 z tekstem wykorzystywane w indyjskiej tradycji. Na pocz\u0105tku znajduje si\u0119 rozbi\u00f3r gramatyczny zda\u0144, w kt\u00f3rym wiersz zamieniono w regularn\u0105 proz\u0119 o \u015bcis\u0142ej strukturze (anvaya<\/em>). Anwaja pod\u0105\u017ca za roz\u0142o\u017ceniem gramatycznym, kt\u00f3re przygotowa\u0142 Bhakti-sudh\u0101-kara<\/em>, a kt\u00f3re jest zawarte w bengalskim wydaniu tekstu BhG wraz z komentarzem \u015aridhary Swamiego[4]<\/a>. Nie jest jednak ca\u0142kowicie mu wierna i cz\u0119sto struktura semantyczna zostaje zmieniona, by \u015bci\u015blej trzyma\u0142a si\u0119 wyznaczonego wzoru. Czasem te\u017c w nawiasach kwadratowych dodane s\u0105 uzupe\u0142niaj\u0105ce wyrazy, kt\u00f3re s\u0105 w tek\u015bcie domy\u015blne. Za przyk\u0142adem wydania bengalskiego w nawiasach znajduj\u0105 si\u0119 t\u0142umaczenia wyraz\u00f3w, tak by czytelnik m\u00f3g\u0142 albo czyta\u0107 tekst sanskrycki, albo skupi\u0107 si\u0119 na polskich t\u0142umaczeniach wyraz\u00f3w, by z nich uchwyci\u0107 sens ca\u0142ej wypowiedzi.<\/p>\n

Dla szybszego zorientowania si\u0119 w wersach grupa podmiotu jest napisana pogrubion\u0105 czcionk\u0105, czasowniki (r\u00f3wnie\u017c imies\u0142owy przys\u0142\u00f3wkowe bierne i bezokoliczniki) s\u0105 podkre\u015blone, a grupa dope\u0142nienia zaznaczona na szaro. W obja\u015bnieniach gramatycznych po\u0142o\u017cony jest nacisk na z\u0142o\u017cenia (sam\u0101sa<\/em>). Roz\u0142o\u017cone s\u0105 one zgodnie ze schematem przedstawionym przez gramatyk\u00f3w indyjskich, opisanym poni\u017cej. Taka praktyka stosowana jest przez pocz\u0105tkuj\u0105cych student\u00f3w, by zrozumie\u0107 natur\u0119 tych cz\u0119stych w sanskrycie form gramatycznych. Nie s\u0105 to szczeg\u00f3lne i wyszukane obja\u015bnienia, a jedynie przedstawienie wyraz\u00f3w z ko\u0144c\u00f3wkami fleksyjnymi w jak najprostszy spos\u00f3b.<\/p>\n

Zasady uporz\u0105dkowania syntaktycznego (anvaya<\/em>) s\u0105 nast\u0119puj\u0105ce:
\n1. grupa podmiotu (kart\u1e5b<\/em>),
\n2. grupa dope\u0142nienia (karman<\/em>),
\n3. orzeczenie (kriy\u0101<\/em>).
\nJe\u015bli zdanie obejmuje wi\u0119cej ni\u017c jeden wers, wersety zosta\u0142y pogrupowane tak, by zdanie by\u0142o pe\u0142ne. Przy porz\u0105dkowaniu zdania brany jest pod uwag\u0119 podmiot logiczny, a wi\u0119c gdy zdanie jest w stronie biernej na pocz\u0105tku stoj\u0105 formy narz\u0119dnikowe. Gdy wyst\u0119puj\u0105 okoliczniki miejsca lub czasu stoj\u0105 one na pocz\u0105tku. Wyrazy okre\u015blaj\u0105ce stoj\u0105 przed okre\u015blanym (zaczynaj\u0105c od zaimk\u00f3w).<\/p>\n

Po rozbiorze syntaktycznym nast\u0119puje analiza gramatyczna poszczeg\u00f3lnych wyraz\u00f3w i z\u0142o\u017ce\u0144. W przypadku tych ostatnich zastosowano uproszczony ich podzia\u0142 na 4 grupy: tat-puru\u1e63a, bahu-vr\u012bhi<\/em>, karma-dh\u0101ra<\/em> i dvandva<\/em>.<\/p>\n

Przy analizie rzeczownik\u00f3w podana jest forma podstawowa wyrazu, numerycznie przypadek i liczba oraz rodzaj, a je\u015bli jest to do\u015b\u0107 oczywiste, w nawiasie na ko\u0144cu podano pierwiastek czasownikowy, z kt\u00f3rego powsta\u0142y, np.:<\/p>\n\n\n\n
r\u0101j\u0101 <\/em> <\/em><\/td>\n\u2013<\/td>\nr\u0101jan <\/em> 1i.1 <\/a> m.<\/a> \u2013 w\u0142adca<\/strong> (od: \u221a<\/a>raj<\/em> \u2013 w\u0142ada\u0107);<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

W przypadku imies\u0142owu i innych form odczasownikowych zawsze podano w nawiasie pierwiastek czasownikowy, z kt\u00f3rego si\u0119 wywodz\u0105, nawet wtedy, gdy maj\u0105 one ju\u017c skostnia\u0142e znaczenie odbiegaj\u0105ce od formy, z jakiej si\u0119 wywodz\u0105, co cz\u0119sto ma miejsce np. w przypadku imies\u0142ow\u00f3w czasu przysz\u0142ego (\u015bi\u1e63ya<\/em> \u2013 do pouczenia) np.:<\/p>\n\n\n\n
\u015bi\u1e63ye\u1e47a <\/em> <\/em><\/td>\n\u2013<\/td>\n\u015bi\u1e63ya<\/em> (\u221a<\/a>\u015b\u0101s <\/em>\u2013 uczy\u0107) PF <\/a> 3i.1 <\/a> m.<\/a> \u2013 przez ucznia<\/strong>;<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n\n\n\n
yuyutsum <\/em> <\/em><\/td>\n\u2013<\/td>\nyuyutsu <\/em>(\u221a<\/a>yudh<\/em> \u2013 walczy\u0107) des.<\/a> 2i.1 <\/a> m.<\/a>; yoddhum icchantam<\/em> \u2013 pragn\u0105cy walki<\/strong>;<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

Przy czasowniku podano pierwiastek, numerycznie osob\u0119 i liczb\u0119, zaznaczono je\u015bli jest on kauzatywny, bierny itd. np.:<\/p>\n\n\n\n
abhyahanyanta <\/em> <\/em><\/td>\n\u2013<\/td>\nabhi-\u221a<\/a>han<\/em> (uderza\u0107) Imperf.<\/a> pass. <\/a> 1c.3<\/a> \u2013 zosta\u0142y uderzone<\/strong>;<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

W przypadku z\u0142o\u017ce\u0144 zastosowano nast\u0119puj\u0105ce formy zapisu:<\/p>\n

1. tat-puru\u1e63a<\/em><\/strong>: pierwszy wyraz w odpowiednim przypadku, drugi w formie wyst\u0119puj\u0105cej w tek\u015bcie, a na ko\u0144cu \u201eiti<\/em>\u201d, po kt\u00f3rym powinno nast\u0105pi\u0107 powt\u00f3rzenie nieroz\u0142o\u017conego z\u0142o\u017cenia, czego brak, by skr\u00f3ci\u0107 form\u0119, np.:<\/p>\n\n\n\n
p\u0101\u1e47\u1e0du-putr\u0101\u1e47\u0101m <\/em> <\/em><\/td>\n\u2013<\/td>\np\u0101\u1e47\u1e0du-putra<\/em> 6i.3 <\/a> m.<\/a>; TP<\/a>: p\u0101\u1e47\u1e0do\u1e25 putr\u0101 iti<\/em> \u2013 syn\u00f3w Pandu<\/strong>;<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

2. bahu-vr\u012bhi<\/em><\/strong>: na pierwszym miejscu znajduje si\u0119 zaimek wzgl\u0119dny (yad<\/em> \u2013 kt\u00f3ry), w odpowiedniej formie (yasya, ye\u1e63\u0101m<\/em> \u2013 kt\u00f3rego, kt\u00f3rych itd.), po nim nast\u0119puje posiadana rzecz czy przymiot i jej okre\u015blenie, a na ko\u0144cu stoi zaimek wskazuj\u0105cy (tad<\/em> \u2013 ten) w odpowiedniej formie (sa\u1e25, te<\/em> \u2013 ten, ci itd.). Po nim powinno nast\u0105pi\u0107 powt\u00f3rzenie nieroz\u0142o\u017conego z\u0142o\u017cenia, czego brak, by skr\u00f3ci\u0107 form\u0119, np.:<\/p>\n\n\n\n
bh\u012bma-karm\u0101 <\/em> <\/em><\/td>\n\u2013<\/td>\nbh\u012bma-karman<\/em> 1i.1 <\/a> m.<\/a>; BV<\/a>: yasya karm\u0101\u1e47i bh\u012bm\u0101\u1e47i santi sa<\/em> \u2013 ten, kt\u00f3rego czyny s\u0105 przera\u017caj\u0105ce<\/strong>;<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

3. karma-dh\u0101ra<\/em><\/strong>: na pierwszym miejscu stoi wyraz okre\u015blany, po nim jego okre\u015blenie oddzielone zwrotem \u201eca asau<\/em>\u201d po czym jeszcze raz postawiona jest sp\u00f3jka \u201eca<\/em>\u201d. Ca\u0142o\u015b\u0107 mo\u017cna przet\u0142umaczy\u0107: : \u201ei jest\u2026, i to jest [r\u00f3wnie\u017c]\u2026\u201d np.<\/p>\n\n\n\n
mah\u0101-\u015ba\u1e45kham <\/em> <\/em><\/td>\n\u2013<\/td>\nmah\u0101-\u015ba\u1e45kha<\/em> 2i.1 <\/a> m.<\/a> \u2013 w wielk\u0105 muszl\u0119 <\/strong>(KD<\/a>: \u015ba\u1e45kha\u015b c\u0101sau mah\u0101n ca<\/em> \u2013 i jest muszl\u0105, i ona jest wielka);<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

4. dvandva<\/em><\/strong>: po ka\u017cdym z wyraz\u00f3w nast\u0119puje sp\u00f3jka \u201eca\u201d (i): \u201ei to, i to\u201d np.:<\/p>\n\n\n\n
sugho\u1e63a-ma\u1e47i-pu\u1e63pakau<\/em><\/td>\n\u2013<\/td>\nsu-gho\u1e63a-ma\u1e47i-pu\u1e63paka<\/em> 2i.2 <\/a> m.<\/a>; DV<\/a>: su-gho\u1e63a\u1e43 ca ma\u1e47i-pu\u1e63paka\u1e43 ca<\/em> iti<\/em> \u2013 w Pi\u0119knie brzmi\u0105c\u0105 i Klejnotowy kwiat<\/strong>;<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n
\n

[1]<\/a> The Mah\u0101bh\u0101rata<\/em>, sixth book: Bh\u012b\u1e63maparvan<\/em>, edited by: Krishna Belvalkar, Bhandarkar Oriental Research Institute, Poona 1947
\n[2]<\/a> Sargeant, Winthrop. The Bhagavad Gita<\/em>, State University of New York Press, New York 1994.
\n[3]<\/a> Sanskrit Bhagavad-gita Grammar<\/em>, vol. 3 Bhaktived\u0101nta Sv\u0101m\u012b Language School, Ras Bihari Lal & Sons, Vrindavan 2005.
\n[4]<\/a> \u015ar<\/em>\u012b<\/em>mad-Bhagavad-g<\/em>\u012b<\/em>t<\/em>\u0101<\/em>,<\/em> (czcionka bengalska) komentarz: \u015ar\u012bdhara Sv\u0101mip\u0101da \u201cSubodhin\u012b<\/em>\u201d, t\u0142umaczenie na j\u0119zyk bengalski: N\u0101r\u0101ya\u1e47a-d\u0101sa Bhakti-sudh\u0101-kara, Gaud\u012bya mission Kalkuta 1996 r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Tekst BhG przygotowano na podstawie wydania krytycznego MBh[1]. Je\u015bli nie zaznaczono inaczej, warianty tekstu pochodz\u0105 z przypis\u00f3w umieszczonych bezpo\u015brednio pod tekstem opracowanym krytycznie. Czytelnik mo\u017ce si\u0119 do nich odnie\u015b\u0107, by sprawdzi\u0107, z jakiego manuskryptu zosta\u0142y one zaczerpni\u0119te. Inwokacja, zawieraj\u0105ca rytua\u0142y przygotowuj\u0105ce do czytania tekstu, zamieszczona jest w: Appendix I, str. 711-712 wydania krytycznego MBh. Mo\u017cna […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":6,"menu_order":1,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-1480","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.blog.bhagavadgita.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1480","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.blog.bhagavadgita.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.blog.bhagavadgita.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.blog.bhagavadgita.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.blog.bhagavadgita.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1480"}],"version-history":[{"count":14,"href":"https:\/\/www.blog.bhagavadgita.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1480\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8275,"href":"https:\/\/www.blog.bhagavadgita.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1480\/revisions\/8275"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.blog.bhagavadgita.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/6"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.blog.bhagavadgita.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1480"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}